Αρχική Σελίδα
Επικοινωνήστε μαζί μας ΚΕΠ Δημοσκοπήσεις Σύνδεσμοι Χάρτης Ιστοχώρου Βρείτε μας στο Facebook Blog
  Αρχική Σελίδα  
Είσαστε εδώ: Αρχική Σελίδα » Δήμος » Δημοτικές Κοινότητες » Παλαιά Φώκαια » Ιστορία » Φώκαια Μικράς Ασίας » Αρχαιότητα | Βυζαντινοί χρόνοι | Οθωμανική κυριαρχία | Πρώτος και δεύτερος ξεριζωμός  | Η μαρτυρία του Felix Sartiaux
Πρώτος και δεύτερος ξεριζωμός

1914, ο πρώτος ξεριζωμός

Η περιγραφή της «Εξόδου» του ελληνικού πληθυσμού των πόλεων της Παλαιάς αλλά και της Νέας Φώκαιας από τις Μικρασιατικές ακτές της Ιωνίας μας οδηγεί στις αρχές του 19ου αιώνα.

Οι δυο πλη­θυσμοί, ο Ελληνικός και ο Τουρκικός, έχοντας κατακτήσει την ισορροπία της συμβίωσης και αποκαταστήσει σχέσεις που ελαχιστοποιούσαν προβλήματα και διαφορές, έφτασαν  σε μια περίοδο εξαιρετικά κρίσιμη (1914) όπου δυστυχώς αδυνατούσαν όπως ήταν φυσικό, να διαφυλάξουν την παραδοσιακή τους εμπιστοσύνη και θέληση, να πα­ραμείνουν σύνοικοι όπως παλιά.

Έτσι, μέσα στο κλίμα της εποχής που καθοριζόταν από τη εθνικιστική πολιτική των Νεότουρκων και του Α' Παγκοσμίου πολέμου, οι δεσμοί έσπασαν και η ρήξη οδήγησε για πρώτη φορά τον Ελληνικό πληθυσμό, στη φυγή και την εγκατάλειψη των περιουσιών του.

Η έκταση αλλά και η ένταση των διωγμών, που παρατηρήθηκαν αυτή την περίοδο στην ευρύτερη περιφέρεια της Παλαιάς Φώκαιας, είναι πρωτοφανείς.

Μέχρι το τέλος του Ιουνίου του 1914, ολόκληρος σχεδόν ο ελληνικός πληθυσμός είχε εγκαταλείψει την περιοχή.

Από τα αρχεία του ελληνικού υπουργείου περιθάλψεως της εποχής εκείνης, διαπιστώνεται ότι ο αριθμός των Ελλήνων, από την περιφέρεια της Φώκαιας, που έφτασε στην Ελλάδα, υπολογίζεται περί τις 18.000 και ως τόποι διαμονής αναφέρονται οι περιοχές της Μυτιλήνης, με 6.000 Φωκιανούς, της Θεσσαλονί­κης, με 3.000, της Αθήνας και του Πειραιά με 1.600, της Εύβοιας με 150, του Ηρακλείου Κρήτης με 150, της Καβάλας, της Χίου, του Βό­λου κ. ά.

Ειδικότερα, στην περιοχή της Μυτιλήνης, για την καλύτερη περίθαλψη των προ­σφύγων, η πόλη χωρίστηκε σε δέκα τμήματα, ένα από τα οποία αφορούσε αποκλειστι­κά στους Έλληνες από την περιφέρεια της Φώκαιας.

Ο αριθμός δε των Φωκιανών, που περιθάλφθηκαν στη Μυτιλήνη, ανερχόταν την 31.12.1918 στις 5.182.

Επίσης όπως αναφέρεται σε έκθεση του Υπουργείου Οικο­νομικών, στη περιφέρεια της Μακεδονίας, υπήρχαν 616 οικογένειες και συνολικά 2.510 πρόσφυγες από την Παλαιά και την Νέα Φώκαια.

Οι συγκεκριμένες περιο­χές, φιλοξένησαν τους Φωκιανούς μέχρι το 1919, στιγμή κατά την οποία επανέκαμψαν στην Φώκαια της Μικράς Ασίας.

Συνολικά, εκτός από ένα αριθμό 5.000 Φωκιανών, που προτίμησαν την παρα­μονή τους στην Ελλάδα και δεν επέστρεψαν ποτέ στη Φώκαια, η πλειοψηφία του ελληνικού πληθυσμού, περί τους 11.000, επανήλθε έως την 1η  Ιανουαρίου του 1921 και πολύ γρήγορα ξεπέρασε τα προβλήματα, αποκαθιστώντας τη συνέχεια της παρουσίας του.


Ο διωγμός του 1922

Οι σχέσεις όμως των δύο «κοινοτήτων», είχαν ήδη περάσει σε μια φάση ιδιαίτερα δύσκολη και προβληματική. Η τύχη των Ελλήνων της Φώκαιας, ακολούθησε τη μοίρα ολόκληρου του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας, που κρίθηκε ορι­στικά και δραματικά με την τελευταία φάση των πολεμικών επιχειρήσεων, τον Αύγουστο του 1922.

Οι Φωκιανοί, που κατάφεραν τη χρονική αυτή στιγμή να φτάσουν στην Ελλάδα, με κυριότερο ενδιάμεσο σταθμό τη Μυτιλήνη, διασκορπίστηκαν σε όλη τη χώρα.

Η εμπειρία του 1914 και ένα ένστικτο αυτοσυ­ντήρησης, τους οδήγησε σε επιλογές προσωρινής εγκατάστασης, που σε αρκετές περι­πτώσεις έμελλε να 'ναι οριστική.

Όσοι από τους Φωκιανούς έμειναν σ’ αυτές τις πρώ­τες επιλογές, και απέφυγαν μελλοντικές περιπλανήσεις, εντάχθηκαν, όπως ήταν φυ­σικό, μέσα σε γενικότερους σχεδιασμούς περίθαλψης και αποκατάστασης και αφο­μοιώθηκαν από μεγαλύτερες ομάδες προσφύγων.

Περιοχές όπως η Μυτιλήνη, το Πλωμάρι, το Ηράκλειο, το Ρέθυμνο, ο Βόλος κ. ά., φιλοξενούν σήμερα Φωκιανούς, χωρίς να μπορεί κανείς εύκολα να διαπιστώσει τον ακριβή αριθμό τους, αφού δεν υπάρχουν οργανωμένες ομάδες που διατηρούν το χαρακτηριστικό του ονόματος της Φώκαιας.